Σύμφωνα με πρόσφατες εξελίξεις (Απρίλιος 2026), Το Συνταγματικό δικαστήριο της Ιταλίας εξέδωσε μια απόφαση-σταθμό, απορρίπτοντας προσφυγή του γερμανικού Δημοσίου, γεγονός που ανοίγει τον δρόμο για την εκτέλεση δικαστικών αποφάσεων που επιδικάζουν αποζημιώσεις σε Έλληνες συγγενείς θυμάτων ναζιστικών εγκλημάτων, με επίκεντρο τη σφαγή του Διστόμου.
Βασικά σημεία της απόφασης:
- Απόρριψη Γερμανικής Προσφυγής: Το ιταλικό δικαστήριο απέρριψε τα επιχειρήματα της Γερμανίας περί κρατικής ετεροδικίας (ασυλίας), επιτρέποντας τη συνέχιση των διαδικασιών αναγκαστικής εκτέλεσης στην Ιταλία.
- Ιστορική Δικαίωση (Δίστομο): Η απόφαση αφορά άμεσα την εκτέλεση της απόφασης 137/1997 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Λιβαδειάς, η οποία είχε δικαιώσει τους συγγενείς των 218 θυμάτων του Διστόμου.
- Δυνατότητα Κατασχέσεων: Η απόφαση επιτρέπει τη συνέχιση της διαδικασίας για την κατάσχεση γερμανικών περιουσιακών στοιχείων στην Ιταλία (π.χ. ακίνητα γερμανικών ινστιτούτων), για την ικανοποίηση των αποζημιώσεων.
- Νέα Ελπίδα: Η απόφαση αυτή αναζωπυρώνει τις ελπίδες για δικαίωση και άλλων μαρτυρικών περιοχών στην Ελλάδα (π.χ. Καλάβρυτα).
Νομικό και Πολιτικό Πλαίσιο:
- Η ιταλική δικαιοσύνη, με σειρά αποφάσεων, επιμένει ότι σε περιπτώσεις σοβαρών εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας, η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων υπερισχύει της κρατικής ασυλίας, παρά την αντίθετη απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης το 2012.
- Η διαδικασία ενδέχεται να αντιμετωπίσει περαιτέρω καθυστερήσεις εάν η Γερμανία προσφύγει εκ νέου στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. W.com +2
Η απόφαση αυτή θεωρείται «στρατηγικό βήμα» στον πολυετή δικαστικό αγώνα των συγγενών των θυμάτων για γερμανικές αποζημιώσεις. Όμως δεν έχει καμία σχέση με τους πανηγυρισμούς κάποιων που λένε ότι θα μας επιστραφούν τα χρήματα που πήραν οι Γερμανοι μέσω αναγκαστικού δανείου τότε από την Τράπεζα της Ελλάδος… Για να διεκδικηθούν και να νεπιστραφούν αυτά τα χρήματα, χρειάζεται πολιτική βούληση καταρχήν από Ελληνικής πλευράς, κάτι που δεν υφίσταται στις μέρες μας… Κάνένα δικαστήριο δεν μπορεί να επέμβει σε αυτό όπως εξηγείται παρακάτω…
George Patistas: Το «Πράσινο Φως» για τις Κατασχέσεις: Η πρόσφατη δικαστική εξέλιξη δεν είναι απόφαση για το «δάνειο», αλλά απόφαση που εγκρίνει την εκτέλεση των αποφάσεων. Δηλαδή: Αφού το δικαστήριο επιδίκασε αποζημιώσεις στα θύματα, η απόφαση αυτή επιτρέπει στους δικηγόρους των θυμάτων να κατασχέσουν γερμανικά περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται στην Ιταλία (ακίνητα, περιουσίες του γερμανικού δημοσίου, συμμετοχές κ.λπ.) για να πληρωθούν οι αποζημιώσεις..
Επειδή τα δύο θέματα (Κατοχικό Δάνειο και Αποζημιώσεις για Εγκλήματα Πολέμου) είναι «αδελφά» θέματα στο πλαίσιο των ελληνικών διεκδικήσεων κατά της Γερμανίας, πολλοί (και στα ΜΜΕ) τα αναφέρουν μαζί ως «Γερμανικές Οφειλές». Όμως, νομικά και πρακτικά είναι εντελώς διαφορετικά…
Το Κατοχικό Δάνειο: Είναι ένα κρατικό οικονομικό χρέος. Πρόκειται για λεφτά που η κατοχική Γερμανία πήρε αναγκαστικά από την Τράπεζα της Ελλάδος. Αυτό είναι θέμα διακρατικών διαπραγματεύσεων (Κυβέρνηση με Κυβέρνηση) και διπλωματίας. Τα δικαστήρια (είτε στην Ιταλία είτε αλλού) συνήθως δεν αποφασίζουν για τέτοια θέματα, γιατί θεωρούνται «πολιτικά» και όχι «δικαστικά».
Οι Αποζημιώσεις (π.χ. Δίστομο): Είναι ατομικές απαιτήσεις. Πρόκειται για ανθρώπους που υπέστησαν εγκλήματα (σφαγές, βασανιστήρια) από τα γερμανικά στρατεύματα. Εδώ είναι που μπαίνουν τα δικαστήρια. Οι Ιταλοί δικαστές έκριναν ότι για τέτοια εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, η Γερμανία δεν μπορεί να κρύβεται πίσω από την «κρατική της ασυλία» για να μην πληρώσει τα θύματα…
Μια πολύ καλή απόφαση λοιπόν και μια βοήθεια όσον αφορά τον αγώνα των θυμάτων της Γερμανικής κατοχής αλλά μέχρι εκεί…
